يکي از خصوصياتي که در تاريخ صدر اسلام مشهود است، روحيه خاصي است که در بسياري از مسلمين صدر اسلام ديده مي شود. رساترين تعبير، نشاط شهادت است. در رأس همه اين افراد علي عليه السلام است که مي فرمايد: وقتي که آيه (الم أحسب الناس ان يترکوا ان يقولوا آمنا و هم لايفتنون) نازل شد، دانستم که تا رسول خدا در ميان ماست فتنه نازل نمي شود. از رسول خدا پرسيدم که اين فتنه چه فتنه اي است؟ فرمود: يا علي، فتنه اي است که امت من بعد از من دچار آن مي گردند. گفتم: آيا شما در روز احد آنگاه که گروهي از مسلمين شهيد شدند و من از شهادت محروم شدم و اين بر من گران آمد، به من نفرموديد که مژده بدهم به تو، شهادت تو در پيش است؟ فرمود: همين طور است، تو شهادت در پيش داري، اکنون بگو در آن وقت صبرت چگونه خواهد بود؟ گفتم: يا رسول الله، اينجا جاي صبر نيست، جاي شکر و سپاس است. آنگاه پيغمبر راجع به فتنه اي که بعد حادث خواهد شد به من توضيحاتي داد.

اين است معني نشاط شهادت، علي به اميد شهادت زنده بود. اگر اين اميد را از او مي گرفتند، خيري در زندگي نمي ديد. زندگي برايش بي معني و بي مفهوم بود. مي فرمود: اگر اين بدن هاي ما ساخته شده است که آخر بميرد پس چرا در راه خدا با شمشير قطعه قطعه نشود؟.